|
|
|
|
|
|
|
Οι
"Δικοί" μας
’γιοι
Εφημερίδα Ριζοκαρπάσου
|
Επισκοπή Καρπασίας Η ίδρυση της Επισκοπής Κατά τους πρώτους χριστιανικούς αιώνες ιδρύθηκαν επισκοπές σ' όλες τις πόλεις της Κύπρου, δηλαδή στην Κωνσταντία, το Κίτιο, την Αμαθούντα, τη Νεάπολη, το Κούριο την Πάφο, την Αρσινόη, τους Σόλους, τη Λάπηθο, τη Κερύνεια, την Ταμασό, τις Λέδρες, τους Χύτρους, την Τριμιθούντα και τη Καρπασία. Οι πόλεις αυτές, βέβαια δεν ανυψώθηκαν σε επισκοπές ταυτόχρονα αλλά σταδιακά και παράλληλα με την εξάπλωση και εδραίωση του χριστιανισμού στο νησί. Οι πρώτες επισκοπές, ιδρύθηκαν κατά την εισαγωγή και διάδοση του χριστιανισμού από τους αποστόλους Παύλο και Βαρνάβα, καθώς και από τον ανεψιό του δευτέρου ευαγγελιστή Μάρκο. Ανάμεσα στις δεκαπέντε επισκοπικές έδρες, τις οποίες η συνοδική επιστολή του Θεοφίλου αναφέρει ότι υπήρχαν στην Κύπρο κατά τα τέλη του Δ' αι., αναμφίβολα ήταν και εκείνη της Καρπασίας. Πότε ακριβώς όμως η Καρπασία ανυψώθηκε σε επισκοπή, δεν μπορούμε να καθορίσουμε ΅ε βεβαιότητα, γιατί ελλείπουν οι σχετικές μαρτυρίες. Σύμφωνα όμως ΅ε το Βίο του Επιφανίου, του οποίου συγγραφέας παρουσιάζεται ο επίσκοπος της παράλιας πόλης στη βορειοανατολική εσχατιά της Αιγύπτου Ρινοκόρουρα Πολύβιος, η Καρπασία, πόλη ΅ε μακρά ιστορία και μια από τις κυριότερες πόλεις του νησιού, υπήρξε έδρα επισκοπής οπωσδήποτε από το β' μισό του Δ' αιώνα. Στον πιο πάνω Βίο παρέχεται η πληροφορία πως ο Κωνσταντίας Επιφάνιος (315 περίπου - 403 ΅.Χ.) σε κάποιο χρόνο, πριν πάει στη Ρώμη το 382 μ.Χ. χειροτόνησε επίσκοπό «επί του θρόνου της πόλεως, και της Εκκλησίας του Καρπασίου» το διάκονο τότε Φίλωνα. Διαβάζουμε σχετικά στο Βίο του Επιφανίου: «Οι ουν απεσταλμένοι παρά των βασιλέων, επήγον τον Επιφάνιο επί το πλέειν επί την Ρώμην. Ην δε τις κληρικός από ρητόρων, τούνο΅α Φίλων ανήρ όσιος. Χρεία δε ην επί της πόλεώς του Καρπασίου καθίσαι επίσκοπον επί του θρόνου. Ην δε ούτος διάκονος. Τούτον ουν από αποκαλύψεως Θεού χειροτονεί επίσκοπον ο Επιφάνιος επί του θρόνου, και της Εκκλησίας του Καρπασίου». Στο β' μισό του Δ' αι. τοποθετούν ορισμένοι μελετητές, οι οποίοι θεωρούν, στηριζόμενοι, προφανώς, στο πιο πάνω χωρίο από το Βίο του Επιφανίου, το Φίλωνα ως το πρώτο επίσκοπο της Καρπασίας, και το χρόνο ανύψωσης της πόλης σε επισκοπή. Ανάμεσα στους μελετητές αυτούς είναι οι άγγλοι D.G. Hogarth και Joan du PIat Taylor. Ο D.G. Hogarth (1862-1927), αρχαιολόγος, γράφει σχετικά στο έργο του Devia Cypria: «indeed, the ancient church, whose ruins over look the old harbour, is dedicated to the sainted founder of the see, 81. Philo. His life and therefore the foundation of the bishopric falls in the latter half of the fourth century A.D.». Η Joan du Plat Taylor, η οποία διενήργησε ανασκαφές στο χώρο της παλαιοχριστιανική ς βασιλικής του αγίου Φίλωνος, στη μελέτη της Excavations at Ayios Philon, 1935 σημειώνει τα εξής σχετικά ΅ε το χρόνο ίδρυσης της επισκοπής: «From this time dates the foundation of the 8ee of Karpasia by Epiphanios, first Archbishop of Cyprus, who appointed 81. Philon to be its first Bishop in 382 A.D.». Η ίδια όμως η Taylor σε άλλη μελέτη της, που δημοσιεύθηκε πρόσφατα και φέρει τίτλο Excavations at Ayios Philon, the ancient Carpasia, παρατηρεί πως δεν είναι σαφές αν ο Φίλων υπήρξε o πρώτος επίσκοπος Καρπασίας. « It is not clear whether Philon was the first bishop of Carpasia, but there is an indication that he may have occupied the see with one, Theoprobos» . Ένας άλλος άγγλος μελετητής, ο πρώην έφορος των αρχαιοτήτων G. Jeffery, που θεωρεί κι αυτός το Φίλωνα πρώτο επίσκοπο της Καρπασίας, γράφει πως λέγεται ότι η επισκοπή ιδρύθηκε από τον Κωνσταντίας Επιφάνιο, τον Δ' ή Ε' αι. «The original Byzantine Bishopric is said to have been founded by 81. Epiphanius, Bishop of Constantia, in the IVth or Vth century, but of this, as with all these early 8ees of the Orthodox Church, and even those of the middle ages, little if any history remains. Four or five names of early Bishops have been discovered by Hacket, of which the first is Philo». Ο Ε' αιώνας όμως, τον οποίο ο Jeffery αναφέρει διαζευκτικά ως χρόνο ίδρυσης της επισκοπής της Καρπασίας, θα πρέπει οπωσδήποτε να αποκλεισθεί, γιατί τότε, όπως αναφέρεται σ' άλλο σημείο του βιβλίου αυτού, ο Φίλων δε βρισκόταν στη ζωή. Την ίδρυση της επισκοπή ς Καρπασίας στο β' μισό του Δ' αι. τοποθετούν, δεχόμενοι ως πρώτον επίσκοπον αυτής το Φίλωνα και οι κύπριοι μελετητές Ιερώνυμος Περιστιάνης, Νικόλαος Παπαπέτρου, Κυριάκος Χατζηϊωάννου και ’ντρος Παυλίδης. Ο ιστορικός συγγραφέας Ιερώνυ΅ος Περιστιάνης (1870-1931) αναφέρεται ως ακολούθως στο χρόνο ίδρυσης της επισκοπής: «Ο ’γ. Φίλων είναι ο ιδρυτής της εν Καρπασία Επισκοπής και της τον λιμένα επιβλεπούσης Εκκλησίας. Ούτος διαρκεία της εν Ρώμη τω 382 μ.Χ. απουσίας του Επιφανίου, Επισκόπου της Κωνσταντίας, διαχειρίζετο τα του θρόνου τούτου με ισχύ να χειροτονεί Επισκόπους δυνάμει δε της ισχύος ταύτης ο Φίλων εδημιούργησε την της Καρπασίας Επισκοπή ης υπήρξεν ο αρχηγός εν τοις μετέπειτα χρόνοις και κατέστη γνωστός ως ο συγγραφέας σχολίων επί του ’σματος των Ασμάτων». Τα ίδια αναφέρει και ο αείμνηστος πανοσιολογιώτατος Νικόλαος Παπαπέτρου, από το Ριζοκάρπασο. Ο Κ. Χατζηϊωάννου, που τοποθετεί κι αυτός, όπως και οι προηγούμενοι μελετητές, το χρόνο ίδρυσης της επισκοπής στο β' ΅ισό του Δ' αι. και συγκεκριμένα μετά τη σύνοδο της Σαρδικής (343-344) και πριν από το 382 μ.Χ. θεωρεί την Επισκοπή Καρπασίας ως τη 13η στη σειρά δημιουργίας των κυπριακών επισκοπών. Ο εκδότης της μεγάλης κυπριακής εγκυκλοπαίδειας ’ντρος Παυλίδης, ο οποίος, θεωρώντας τον Φίλωνα ως τον πρώτο επίσκοπο της Καρπασίας, επαναλαμβάνει την άποψη ότι η επισκοπή Καρπασίας ιδρύθηκε κατά το β' ΅ισό του Δ' αι. στο απόσπασμα του Βίου του αγίου Επιφανίου, που παρατέθηκε πιο πάνω, τονίζοντας ιδιαίτερα το σημείο «χρειά δε ην επί της πόλεως του Καρπασίου καθίσαι επίσκοπον». ’ποψη διαφορετική από εκείνη, που διατύπωσαν οι πιο πάνω ΅μελετητές, ξένοι και κύπριοι, διατύπωσε, στηριζόμενος στο ίδιο ακριβώς χωρίο του Βίου του αγίου Επιφανίου, ο Κωνσταντίνος Σπυριδάκης (19031976). Ο ΅μελετητής αυτός υποστήριξε πως η επισκοπή Καρπασίας δε δημιουργήθηκε από το Φίλωνα, αλλά ότι υπήρχε ήδη προηγούμενα. Ο βίος της Επισκοπής Τη θέση
αυτή, ότι δηλαδή η επισκοπή Καρπασίας υπήρχε και πριν από το Φίλωνα,
ασπάζεται και ο φιλόλογος-ερευνητής Χρίστος Ν. Τουσιάνης από το
Ριζοκάρπασο, συγγραφέας του βιβλίου. «Η Επισκοπή Καρπασίας». Ποιος ήταν ο προκάτοχος του Φίλωνος, δε γνωρίζουμε. Οι μεσαιωνικοί χρονογράφοι όμως Λεόντιος Μαχαιράς, Diom. Strambaldi και FI. Bustron, καθώς και τα συνοδικά της Κύπρου μαζί ΅ε το Φίλωνα και το Συνέσιο, μνημονεύουν ως επίσκοπο Καρπασίας και κάποιον επίσκοπο Σωσικράτη. Ένας επίσκοπος ΅ε το όνομα Σωσικράτης αναφέρεται και στα πρακτικά της συνόδου της Σαρδικής, τα οποία και προσυπέγραψε μαζί ΅ε άλλους έντεκα κυπρίους επισκόπους. Για το Σωσικράτη αυτόν οι Νεόφυτος Ροδινός (1580-1659) και αρχιμ. Κυπριανός (ΙΗ' αι.) γράφουν πως πήρε μέρος και στην Α' οικουμενική σύνοδο της Νίκαιας (325΅.Χ.). Στα πρακτικά της συνόδου της Σαρδικής, δυστυχώς δε σημειώνονται τα ονόματα των επισκοπών, των οποίων προΐσταντο οι επίσκοποι. Έτσι, δεν μπορούμε να πούμε ΅ε βεβαιότητα αν πρόκειται για το Σωσικράτη της Καρπασίας ή για κάποιον άλλο κύπριο επίσκοπο. Αν ο επίσκοπος Σωσικράτης, που προσυπέγραψε τα πρακτικά της συνόδου της Σαρδικής, μπορούσε να ταυτισθεί ΅ε το Σωσικράτη, που μνημονεύεται από τους μεσαιωνικούς χρονογράφους και τα συνοδικά, τότε θα μπορούσαμε να θεωρήσουμε το Σωσικράτη ως τον προκάτοχο του Φίλωνος. Ο ’ντρος Παυλίδης υποθέτει πως ο Σωσικράτης, ο οποίος προσυπέγραψε τα πρακτικά της συνόδου της Σαρδικής, μπορεί να ήταν επίσκοπος της Νεάπολης. Η επισκοπή Καρπασίας άκμασε και διατηρήθηκε στη ζωή για πολλούς αιώνες, την ακμή δε της επισκοπής, όπως βέβαια και της πόλης της Καρπασίας, κατά τους πρώτους μετά Χριστόν αιώνες μαρτυρούν τα ερείπια της μεγάλης και λαμπρής παλαιοχριστιανικής βασιλικής του αγίου Φίλωνος, που έφερε στο φως η αρχαιολογική σκαπάνη. Μεγάλη άνθηση η Καρπασία, όπως βεβαιώνεται από αρχαιολογικές και άλλες μαρτυρίες, γνώρισε και κατά τους ελληνιστικούς χρόνους. Την άνθηση που γνώρισε η πόλη όλα αυτά τα χρόνια, τερμάτισαν οι αραβικές επιδρομές, που ως γνωστό, άρχισαν στα μέσα του Ζ' αιώνα και κατά αραιά χρονικά διαστήματα συνεχίζονταν μέχρι το 965 ΅.Χ. οπότε ο αυτοκράτορας του Βυζαντίου Νικηφόρος Β' Φωκάς (963-969) πέτυχε ΅ε το στρατηγό Νικήτα Χαλκούτζη να απελευθερώσει οριστικά την Κύπρο από του Σαρακηνούς. Η Καρπασία υπέστη το 806-807 μ.Χ. κατ' άλλους το 802 ΅.Χ. τις φοβερές επιδρομές των αραβικών ορδών του χαλίφη Harun ar Rashid (786-809), ένεκα των οποίων η πόλη καταστράφηκε και οι κάτοικοι αυτής, όπως συνέβηκε και ΅ε τους κατοίκους άλλων παραλιακών οικισμών, αναγκάστηκαν να την εγκαταλείψουν και να αποσυρθούν και εγκατασταθούν, για περισσότερη ασφάλεια, μακριά από τη θάλασσα προς το εσωτερικό όπου έκτισαν τη σημερινή ωραία κωμόπολη του Ριζοκαρπάσου. Στο Ριζοκάρπασο μετά την ερήμωση της Καρπασίας θα μεταφέρθηκε και η έδρα της επισκοπής. Ο βίος και η
δράση της επισκοπής της Καρπασίας, παρόλο που δεν υπάρχουν επαρκείς
πληροφορίες υποθέτουμε ότι θα συνεχίστηκε, ΅άλλον αδιάλειπτα, καθ' όλη τη
βυζαντινή περίοδο μέχρι και τις πρώτες δεκαετίες από την επιβολή της
κυριαρχίας των Λουζινιανών στη Κύπρο το 1192 ΅.Χ. Την ύπαρξη της επισκοπής
μέχρι και τα πρώτα χρόνια της περιόδου της φραγκοκρατίας μαρτυρεί ο κόμης
του Ολδεμβούργου Wilbrand, ο οποίος αναφέρει ότι κατά το χρόνο της επίσκεψης
του στη Κύπρο υφίσταντο δεκατρείς επισκοπικές έδρες, ανάμεσα στις οποίες,
αναμφίβολα ήταν και εκείνη της Καρπασίας. Σήμερα πια έχουμε τη Νέα επισκοπή Καρπασίας... _________________________________________________________________________________________
ΕΠΙΣΚΟΠΗ ΚΑΡΠΑΣΙΑΣ Λάβαμε και ευχαρίστως δημοσιεύουμε τον κατάλογο των μελών της Επισκοπής Καρπασίας:
Δεν κατάφερα να εντοπίσω τον κύριο Θεοδοσίου. Τηλεφωνούσα τις τελευταίες δύο μέρες στο 99641222 αλλά δεν μου απαντούσε. Αν κάποιος από εσάς έχει τα στοιχεία του παρακαλώ επικοινωνήστε μαζί μου.
15/8/2005
|
|
Για χρήση οποιουδήποτε
περιεχόμενου επικοινωνήστε μαζί μας.
© 2010 Copyright
|
Όπως ορθά είχε παρατηρήσει ο Κ. Σπυριδάκης, από το απόσπασμα του Βίου του
Αγίου Επιφανίου που παρατέθηκε πιο πάνω, δεν είναι δυνατό να εξαχθεί το
συμπέρασμα ότι η Επισκοπή Καρπασίας δημιουργήθηκε από το Φίλωνα. Η φράση «καθίσαι
επίσκοπον επί του θρόνου», όπως και η άλλη φράση «χειροτονεί επίσκοπον ο
Επιφάνιος επί του θρόνου της πόλεως, και της Εκκλησίας του Καρπασίου», που
αναγράφεται επίσης στο απόσπασμα, καταδεικνύει όπως υποστηρίζει και ο Κ.
Σπυριδάκης, ότι η επισκοπή υφίστατο και πριν από τη χειροτονία και
τοποθέτηση του αγίου Φίλωνος στον επισκοπικό θρόνο της πόλεως. Αν δεν
προϋπήρχε η επισκοπή, ο βιογράφος του αγίου Επιφανίου δε θα χρησι΅οποιούσε
τη φράση «επί του θρόνου της πόλεως και της Εκκλησίας του Καρπασίου» αλλά
θα περιοριζόταν, ΅όνο στη φράση «επί της πόλεως». Ο βιογράφος του αγίου ρητά
τονίζει πως, επειδή παρίστατο ανάγκη, λόγω χηρείας, ίσως, να τοποθετηθεί
επίσκοπος στο θρόνο της πόλης, ο οποίος ήδη υφίστατο, ο Επιφάνιος
χειροτόνησε το Φίλωνα. 
